Cenne drewno tropikalne krzyżówka – przykładowe rozwiązania

Hasło „cenne drewno tropikalne” ma w krzyżówkach kilka bardzo typowych rozwiązań. Poniżej zebrane najczęściej spotykane odpowiedzi – od oczywistych po te trochę bardziej „krzyżówkowe”.

HEBAN

Heban to bardzo twarde, ciemne, często niemal czarne drewno z gatunków rodzaju Diospyros, rosnących głównie w strefie tropikalnej. Od wieków uchodzi za jedno z najbardziej luksusowych i drogich gatunków drewna na świecie.

Ciekawostką jest to, że prawdziwy czarny heban bywa tak gęsty, iż tonie w wodzie – jego gęstość przekracza 1000 kg/m³. Dlatego jest ceniony w lutnictwie (gryfy, klucze), intarsjach i wyrobach luksusowych.

W krzyżówkach „heban” to chyba najczęstsza odpowiedź na „cenne drewno tropików”, „czarne drewno”, „drewno na klawisze fortepianu”. Bywa też ukryty w hasłach typu „czarne drewno z tropików”, „cenne, twarde drewno egzotyczne”. Czasem mylony z palisandrem, ale to już inny rodzaj drewna.

TEK

Tek (często pisany też „tik”, o czym niżej) to tropikalne drewno z drzewa tekowego (Tectona grandis), słynące z odporności na wilgoć i szkodniki. Klasyka w budowie pokładów statków, mebli ogrodowych i luksusowych jachtów.

Najciekawsze jest to, że oleje i krzemionka w strukturze drewna sprawiają, iż dobrze utrzymany tek na zewnątrz może wytrzymać nawet kilkadziesiąt lat bez poważniejszych uszkodzeń, często bez żadnego lakieru – wystarcza olejowanie.

W krzyżówkach „tek” pojawia się bardzo często, gdy potrzebne jest krótkie, 3‑literowe „drewno tropikalne”, „cenne drewno na pokłady”, „drewno jachtowe”. Jeśli w kratkach wyjdzie litera E jako środkowa – prawie na pewno chodzi o TEK, a nie TIK.

MAHON

Mahoń (w krzyżówkach zwykle w formie „MAHON” bez ogonka) to określenie kilku gatunków cennego, czerwonobrązowego drewna egzotycznego. Pochodzi głównie z Ameryki Środkowej i Południowej, jest ceniony za stabilność i ładny rysunek słojów.

W XIX wieku mahoń był tak modny w Europie, że powstało nawet pojęcie „epoki mahoniowej” w meblarstwie – wskazuje się, że szczyt popularności przypadł na lata 1800–1850. Do dziś bywa symbolem „ciężkich, solidnych” mebli.

W krzyżówkach często występuje jako „cenne drewno tropikalne”, „czerwone drewno meblowe”, „drewno do fornirów”. Uwaga na pisownię: mimo że poprawnie jest „mahoń”, w kratkach zazwyczaj siedzi wersja MAHON, bez polskiego znaku.

PALISANDER

Palisander to handlowa nazwa kilku gatunków drewna z rodzaju Dalbergia, rosnących w strefie tropikalnej (m.in. Ameryka Południowa, Indie, Afryka). Drewno bywa ciemnobrązowe, z fioletowawymi lub czarnymi smugami, bardzo dekoracyjne i gęste.

Palisander brazylijski (Rio) jest tak cenny i zagrożony, że handel nim został objęty ścisłymi ograniczeniami konwencji CITES.

W krzyżówkach „palisander” pojawia się rzadziej niż heban czy tek, bo to aż 10 liter, ale jednak bywa używany przy dłuższych hasłach. Definicje: „cenne drewno tropikalne”, „drogie drewno meblowe”, „egzotyczne drewno gitarowe” (służy m.in. na gryfy i boki gitar).

BALSA

Balsa to bardzo lekkie, miękkie drewno z drzewa Ochroma pyramidale, rosnącego w Ameryce Południowej i Środkowej. W przeciwieństwie do hebanu czy palisandru jest cenione nie za twardość, lecz za minimalną masę.

Ma tak małą gęstość (średnio ok. 160 kg/m³), że jest jednym z najlżejszych powszechnie używanych gatunków drewna na świecie. Wykorzystuje się je w modelarstwie, w konstrukcjach lotniczych, dawniej także w tratwach (słynna „Kon‑Tiki”).

W krzyżówkach „balsa” wyskakuje jako „lekkie drewno tropików”, ale również po prostu jako „drewno tropikalne” czy „drewno na modele”. Pięć liter i charakterystyczne BS lub LS w środku często podpowiada rozwiązanie nawet przy skąpych literach krzyżówki.

TIK

Tik to alternatywna forma zapisu drewna tekowego; w praktyce chodzi o ten sam materiał co „TEK”. Spotykana głównie w polszczyźnie potocznej i w żargonie żeglarskim, ale krzyżówki lubią krótkie słowa, więc ta wersja też się pojawia.

W zadaniach krzyżówkowych „tik” jest zwykle definicją „drewno pokładowe”, „cenne drewno jachtowe”, „drewno tropikalne odporne na wodę”. Często wybór między TEK a TIK rozstrzyga jedna litera z krzyżówki – jeśli w środku ma być E lub I.

IPE

Ipe (czyt. „ipe”) to handlowa nazwa bardzo twardego, gęstego drewna z południowoamerykańskich gatunków Tabebuia. Ze względu na wytrzymałość bywa nazywane „żelaznym drewnem” i stosowane na tarasy, pomosty, elementy narażone na duże obciążenia.

W Polsce nazwa IPE jest mało znana poza branżą budowlaną, ale w krzyżówkach pojawia się jako 3‑literowe „cenne drewno z tropików”, „egzotyczne drewno tarasowe”. Jeśli hasło brzmi nietypowo, a kratki wskazują coś w rodzaju _ P E – warto mieć to słówko z tyłu głowy.