Transept to termin architektoniczny odnoszący się do specyficznego elementu budowli sakralnych. W krzyżówkach pojawia się głównie jedna odpowiedź na to hasło, choć bywa ono formułowane na różne sposoby – od prostego „transept” po bardziej opisowe „poprzeczna nawa kościoła”.
(4 litery)
Nawa – poprzeczne skrzydło świątyni
Nawa to odpowiedź, która w kontekście transeptu odnosi się do poprzecznej części kościoła, tworzącej charakterystyczny kształt krzyża łacińskiego. Transept składa się właśnie z dwóch naw biegnących prostopadle do nawy głównej – północnej i południowej.
W architekturze sakralnej rozróżnia się różne typy naw: główną (najszerszą, centralną część kościoła), boczne (biegnące równolegle po obu stronach nawy głównej) oraz właśnie nawę poprzeczną, czyli transept. To właśnie przecięcie nawy głównej z transeptem tworzy skrzyżowanie, nad którym często wznosi się kopuła lub wieża.
W wielkich katedrach gotyckich, jak Notre-Dame w Paryżu czy katedra w Chartres, transept bywa tak rozbudowany, że sam ma dodatkowe nawy boczne – mówi się wtedy o transepcie trójnawowym.
W krzyżówkach hasło „transept” prowadzi niemal zawsze do odpowiedzi NAWA, choć pełna nazwa brzmiałaby „nawa poprzeczna”. Twórcy krzyżówek skracają to do czterech liter, bo taka forma najlepiej pasuje do siatek. Warto pamiętać, że samo słowo „nawa” może się pojawiać przy wielu innych definicjach – „część kościoła”, „element świątyni”, „skrzydło bazyliki” – wszystkie prowadzą do tej samej odpowiedzi. Rzadziej spotyka się pełne określenie TRANSEPT jako samodzielną odpowiedź (8 liter), zwykle gdy krzyżówka operuje dłuższymi hasłami lub ma charakter bardziej specjalistyczny.
Ciekawostka architektoniczna: nie wszystkie kościoły mają transept. Budowle romańskie i gotyckie często go posiadają, tworząc plan krzyża, ale wiele mniejszych kościołów, szczególnie wiejskich, ma prostszy układ – jedynie nawę główną, czasem z bocznymi. Transept to znak bardziej monumentalnej, reprezentacyjnej architektury.